પાતળા બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા પ્રતિબિંબ કેવી રીતે રચાય છે તે સમજાવો અને લેન્સ મેકરનું સૂત્ર તારવો: $\frac{1}{f} = (n_{21} - 1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right]$.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બેવડા બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા પ્રતિબિંબની રચનાને બે તબક્કામાં સમજી શકાય છે:
$1$. પ્રથમ વક્રીભવનકારક સપાટી (ત્રિજ્યા $R_1$ સાથે) વસ્તુ $O$ નું પ્રતિબિંબ $I_1$ રચે છે. આ સપાટી માટે વક્રીભવનનું સૂત્ર છે: $\frac{n_1}{OB} + \frac{n_2}{BI_1} = \frac{n_2 - n_1}{R_1}$.
$2$. પ્રતિબિંબ $I_1$ એ બીજી વક્રીભવનકારક સપાટી (ત્રિજ્યા $R_2$ સાથે) માટે આભાસી વસ્તુ તરીકે વર્તે છે. આ સપાટી અંતિમ પ્રતિબિંબ $I$ પર રચે છે. આ સપાટી માટે વક્રીભવનનું સૂત્ર છે: $\frac{n_2}{DI_1} + \frac{n_1}{DI} = \frac{n_1 - n_2}{R_2}$.
$3$. લેન્સ પાતળો હોવાથી,$B$ અને $D$ ઓપ્ટિકલ સેન્ટર $P$ ની ખૂબ નજીક છે. તેથી,$BI_1 \approx DI_1$. બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\frac{n_1}{OB} + \frac{n_1}{DI} = (n_2 - n_1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right]$.
$4$. સંજ્ઞા પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરતા,$OB = -u$ અને $DI = v$. આ કિંમતો મૂકતા:
$n_1 \left( \frac{1}{v} - \frac{1}{u} \right) = (n_2 - n_1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right]$.
$5$. $n_1$ વડે ભાગતા અને $n_{21} = \frac{n_2}{n_1}$ લેતા:
$\frac{1}{v} - \frac{1}{u} = (n_{21} - 1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right]$.
કારણ કે $\frac{1}{v} - \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$,આપણને લેન્સ મેકરનું સૂત્ર મળે છે: $\frac{1}{f} = (n_{21} - 1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right]$.

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક પ્રકાશનું કિરણ પાતળા બાયકોન્વેક્સ લેન્સના ધ્રુવ પર આપાત થાય છે. નિર્ગમન કિરણ દ્વારા ઓપ્ટિકલ અક્ષ સાથે બનતો ખૂણો કેટલો હશે?

$f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો બહિર્ગોળ લેન્સ વસ્તુના કદ કરતાં $\frac{1}{n}$ ગણું પ્રતિબિંબ રચે છે. લેન્સથી વસ્તુનું અંતર કેટલું હશે?

એક ચોક્કસ માધ્યમમાં બાયકોન્વેક્સ લેન્સનો પાવર $1.25\,m^{-1}$ છે. લેન્સનો વક્રીભવનાંક $1.5$ છે અને વક્રતા ત્રિજ્યા અનુક્રમે $20\,cm$ અને $40\,cm$ છે. આસપાસના માધ્યમનો વક્રીભવનાંક શોધો.

એક દ્વિ-બહિર્ગોળ લેન્સનો પાવર $P$ છે અને તેની બંને સપાટીઓની વક્રતા ત્રિજ્યા $R$ સમાન છે. સમાન દ્રવ્યમાંથી બનેલા $1.5P$ પાવર ધરાવતા સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સની વક્રતા ત્રિજ્યા ......$R$ છે.

ઘણા પ્રાયોગિક સેટ-અપમાં,સ્ત્રોત અને પડદો $D$ જેટલા અંતરે નિશ્ચિત હોય છે અને લેન્સ હલનચલન કરી શકે છે. દર્શાવો કે લેન્સ માટે એવી બે સ્થિતિઓ છે જેના માટે પડદા પર પ્રતિબિંબ રચાય છે. આ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર અને આ બે બિંદુઓ માટે પ્રતિબિંબના કદનો ગુણોત્તર શોધો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo